علائم التهاب روده چیست؟ عوارض، راهکارهای پیشگیری و درمان

دستگاه گوارش و روده ها می توانند افراد را به بیماری های زیادی مبتلا کنند. عموما بیماری های دستگاه گوارش روی هم تاثیر می گذارند و می توانند سبب ایجاد بیماری های دیگر در قسمت های مختلف بدن شوند.

علائم التهاب روده

بیماری های التهاب روده از بیماری های گوارشی می باشند که ما در این مقاله به معرفی علائم التهاب روده و درمان آنها می پردازیم.

این اختلال های گوارشی سبب ملتهب شدن برخی از قسمت های روده های بزرگ و کوچک می شوند و می توانند مشکلات زیادی را برای فرد بیمار ایجاد کنند.

انواع بیماری های التهاب روده 

دستگاه گوارش دارای بخش های مختلفی است که در صورت ملتهب شدن هر قسمت، عملکرد دستگاه گوارش مختل می شود و بیماری های التهاب روده ایجاد می شوند.

این نوع از بیماری های دستگاه گوارش در دو نوع کرون و کولیت اولسراتيو قرار می گیرند که عموما نوع کرون این بیماری ها سبب ملتهب شدن روده کوچک و نوع کولیت اولسراتیو بیشتر روده بزرگ را درگیر می کند.

دلایل ایجاد این بیماری ها در هر فردی نسبت به فرد دیگر متفاوت می باشد. هر چند که ابتلا به این بیماری ها دارای دلایل و احتمالات قطعی نمی باشد و متخصصان گوارش با توجه به گفته های بیمار و علائم موجود در بدن او به درمان این بیماری ها در آنها می پردازند.

عوامل ایجاد التهاب روده

عواملی مانند جنبه ارثی، سن، عملکرد سیستم ایمنی بدن، جنسیت، شرایط محل زندگی و آب و هوایی، مصرف دخانیات و مواد غذایی نامناسب و … می توانند روی به وجود آمدن این بیماری ها در هر فردی تاثیرگذاری کنند.

گاها در خانواده این بیماران، افراد نزدیکی مانند پدر، مادر و یا خواهر و برادر نیز دچار این مشکل شده اند. این بیماری ها می توانند هر دو جنس زن و مرد را درگیر کنند. نوع کرون این بیماری ها بیشتر در زنان و نوع کولیت بیشتر در مردان خودنمایی می کنند.

گاهی اوقات دستگاه گوارش و روده ها دچار عفونت های ویروسی و میکروبی می شوند و سیستم ایمنی بدن فعال می شود تا این عفونت ها را از بین ببرد و این التهاب ها نیز می توانند از همان عفونت ها ایجاد شده باشند که در صورت برطرف شدن عفونت ها، التهاب های روده نیز از بین می روند.

اما برخی اوقات سیستم ایمنی کار خود را انجام می دهد و عفونت ها را از بین می برد. اما التهاب ها همچنان وجود دارند که در این صورت فرد دچار یکی از بیماری های التهاب روده شده است.

مورد دیگر اینکه، عموما افرادی که در شرایط آب و هوایی صنعتی و آلوده زندگی می کنند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری ها قرار می گیرند. ناگفته نماند افرادی که به مصرف سیگار و دیگر دخانیات مشغول هستند از ابتلا به این بیماری ها در امان نیستند.

همچنین استفاده از مواد غذایی نامناسب و انواع فست فودها نیز می تواند افراد مختلف را دچار یکی از بیماری های التهاب روده کند. قابل ذکر است که این بیماری ها عموما در افراد سنین بين 15 تا 35 سال  ويا 60 تا 70 سال ایجاد می شوند.

علائم بیماری های التهاب روده

این بیماری ها نیز مانند دیگر بیماری های دستگاه گوارش دارای علائمی مانند اسهالی، کم خونی، ایجاد درد در معده، حالت تهوع، بروز خون در مدفوع، نفخ، کاهش وزن ناگهانی و… می باشند و می توانند زمینه ساز ابتلا به دیگر بیماری ها مانند اختلالات بینایی و پوستی، سرطان روده، زخم معده و… شوند.

ناگفته نماند به دلیل ایجاد این التهاب ها، روده تنگ می شود و فرد در تجزیه کردن مواد غذایی دچار مشکل می گردد و بی اشتها می شود.

متخصصان گوارش برای تشخیص بیماری های التهاب روده ، ابتدا با سوالاتی از بیمار، شرح حال او را در می یابند و سپس برای اطمینان با استفاده از آزمایش خون و مدفوع، آزمایش های اشعه ایکس، آندوسکوپی، کولونوسکوپی، ام آر آی، سی تی اسکن و … نوع روش درمان را انتخاب می کنند.

عوارض ناشی از التهاب روده

التهاب روده چه در قالب کولیت اولسراتیو و چه بیماری کرون، تنها به درگیری دستگاه گوارش محدود نمی شود و در بسیاری از موارد، سایر اندام ها را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.

زمانی که التهاب در روده شدت می گیرد، سیستم ایمنی می تواند در بخش های مختلف بدن واکنش های مشابه ایجاد کند و مشکلاتی مانند التهاب مفاصل، پوست و چشم ایجاد شود.

علاوه بر این، تداوم التهاب و درگیری بخش وسیعی از روده بزرگ، ممکن است احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش دهد.

از سویی دیگر، برخی داروهایی که برای کنترل التهاب تجویز می شوند، می توانند سیستم ایمنی را تضعیف کرده و زمینه بروز عفونت یا برخی تغییرات پوستی را ایجاد کنند.

التهاب پایدار همچنین روی عروق، کبد و حتی مجاری صفراوی نیز اثر می گذارد و خطر ایجاد لخته خون یا آسیب کبدی را افزایش می دهد. کنترل به موقع بیماری و استفاده از درمان مناسب، نقش مهمی در کاهش این عوارض دارد.

در ادامه به مهم ترین عارضه های ناشی از التهاب روده اشاره کرده ایم:

• التهاب مفاصل و بروز علائم شبیه آرتریت
• مشکلات پوستی و ایجاد ضایعات مختلف
• التهاب چشمی مانند یووئیت
• افزایش احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ مخصوصا در درگیری گسترده کولون
• بالا رفتن ریسک عفونت به دلیل مصرف برخی داروهای درمانی
• بروز تغییرات پوستی یا افزایش خطر برخی سرطان ها در اثر مصرف دارو
• افزایش احتمال تشکیل لخته خون در رگ ها و شریان ها
• آسیب به مجاری صفراوی و ایجاد تنگی در آن ها
• پیشرفت تدریجی آسیب کبدی به دلیل التهاب طولانی مدت

درمان التهاب روده

متخصصان گوارش مختلف عموما از داروهای ضد التهاب و یا کاهش دهنده التهاب روده استفاده می کنند و بیماران را به استفاده از دیگر داروهای تجویز شده موظف می کنند.

آنها از بیماران میخواهند به تغییر رژیم غذایی خود بپردازند و از مصرف فست فودها و نوشیدنی های گازدار خودداری کنند.

همچنین متخصصان گوارش از افراد بیمار می خواهند، مصرف دخانیات را کنار بگذارند و انجام ورزش های روزانه و مصرف بیشتر نوشیدنی های سالم را در دستور کار خود قرار دهند تا کمی شرایط بهبودی آنها ایجاد شود.

از دیگر داروهای مصرفی برای این بیماران می توان به قرص های آهن اشاره کرد تا کم خونی بیماران رفع گردد، در برخی از موارد نیز بیماران زیر تیغ جراحی می روند و قسمتی از روده آنها که دارای التهاب است، برداشته می شود و یا متخصص اقدام به گشاد کردن روده برای هضم بهتر غذا و یا برداشتن کامل روده می کند.

در این میان افراد بیمار باید بعد از دیدن نخستین علائم به فوق تخصص گوارش مراجعه کنند و از مصرف داروهای مختلف تجویز شده توسط افراد ناآگاه خودداری کنند.

یکی از این متخصص ها، دکتر محمد ثقفی، فوق تخصص گوارش می باشد که می تواند به خوبی با تشكيل پرونده اختصاصي و استفاده از روش های درمانی مختلف به درمان و یا کنترل این بیماری بپردازد.

جهت دریافت مشاوره و ویزیت با دکتر محمد ثقفی با شماره تماس های موجود در وب سایت تماس بگیرید.

چگونه از بروز التهاب روده پیشگیری کنیم؟

پیشگیری از التهاب روده بیشتر به سبک زندگی سالم، انتخاب غذایی هوشمندانه و شناخت حساسیت های فردی وابسته است. هر چه عادت های روزمره متعادل تر باشد، احتمال بروز التهاب یا عود علائم به طور قابل توجهی کاهش می یابد.

• ترک کامل دخانیات: سیگار یکی از قوی ترین عوامل تشدید التهاب روده است و حذف آن تاثیر فوری بر سلامت گوارش دارد.
• هیدراته نگه داشتن بدن: نوشیدن آب در فواصل منظم باعث کاهش تحریک مخاط روده و عملکرد بهتر دستگاه گوارش می شود.
• خواب کافی و تحرک روزانه: خواب منظم و ورزش سبک مانند پیاده روی، سیستم ایمنی را متعادل نگه می دارد و از التهاب های ناگهانی جلوگیری می کند.
• محدود کردن کافئین و الکل: این نوشیدنی ها سرعت حرکات روده را بالا برده و التهاب را در افراد حساس تشدید می کنند؛ به همین دلیل بهتر است مصرف آن ها محدود شود.
• انتخاب وعده های کوچک اما منظم: خوردن غذا در فواصل 2 تا 4 ساعت، فشار وارد بر روده را کم کرده و به بهبود هضم کمک می کند.
• شناسایی و حذف غذاهای محرک شخصی: هر فردی ممکن است برخی حساسیت های غذایی داشته باشد. ثبت روزانه خوراکی ها در پیدا کردن محرک های غذایی کمک کننده است.
• کاهش مصرف غذاهای فرآوری شده، تند، چرب و سنگین: این گروه ها معمولا باعث تحریک روده شده و احتمال التهاب را بالا افزایش می دهند.

بهترین رژیم غذایی برای درمان التهاب روده چیست؟

رژیم غذایی در مدیریت التهاب روده، نقش کلیدی دارد؛ زیرا بسیاری از مواد غذایی می توانند شدت علائم را کاهش داده یا تشدید کنند.

انتخاب یک الگوی تغذیه ای مناسب، کمک می کند التهاب آرام تر شود، عوارض کم تر بروز کرده و بدن مواد مغذی لازم را دریافت کند. شناخت گروه های مفید و اجتناب از خوراکی های محرک، مسیر کنترل بیماری را بسیار هموارتر می کند.

• میوه و سبزیجات با هضم آسان: میوه ها و سبزیجاتی مثل هویج پخته، کدو، موز و سیب پخته که مواد مغذی فراوانی دارند اما دستگاه گوارش را تحت فشار نمی گذارند.
• فیبر مدیریت شده: هنگام شعله ور شدن بیماری، فیبر را محدود کنید. اما در دوره های آرامش، از سبزیجات و میوهات پر فیبر برای تقویت سلامت روده استفاده نمایید.
• پروتئین های سبک و کم چرب: مرغ، ماهی، تخم مرغ و حبوبات بدون پوست که انرژی کافی می دهند، بدون اینکه التهاب را تشدید کنند.
• خوراکی های سرشار از کلسیم: گزینه هایی مثل لبنیات پاستوریزه، شیر کم چرب یا جایگزین های گیاهی غنی شده که به سلامت استخوان ها کمک می کنند.
• پروبیوتیک های طبیعی برای حمایت از میکروبیوم روده: غذاهایی مانند ماست پاستوریزه، کفیر یا خوراکی های تخمیری کنترل شده که به بهبود تعادل باکتری های مفید روده کمک می کنند.

غذاهای ممنوعه برای التهاب روده

غذاهایی که باید در صورت ابتلا به التهاب روده از آن ها دوری شود، شامل موارد زیر هستند:

• خوراکی های فوق فرآوری شده شامل موادی که دارای دی اکسید تیتانیوم، سولفیت یا افزودنی های صنعتی هستند.
• امولسیفایرها و غلیظ کننده ها که شامل موادی هستند که در برخی سس ها، شیرینی ها و غذاهای بسته بندی شده یافت می شوند و ممکن است التهاب را تحریک کنند.
• شیرین کننده های مصنوعی و مالتودکسترین دارای ترکیباتی هستند که می توانند تعادل باکتری های روده را بر هم بزنند.
• لبنیات غیرپاستوریزه چراکه احتمال آلودگی و تشدید التهاب را بالا می برند.
• چربی های ترانس و غذاهای بسیار چرب که باعث افزایش التهابات سیستمیک و دستگاه گوارش می شوند.

سوالات متداول

التهاب روده معمولا چه علائمی دارد؟

اسهال، درد شکم، خون در مدفوع، کاهش وزن و تهوع از علائم رایج التهاب روده هستند.

آیا التهاب روده، درمان می شود؟

التهاب روده با دارو، اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی، قابل کنترل است.

در صورت مشاهده چه علائمی از التهاب روده، باید به پزشک متخصص گوارش مراجعه کرد؟

هنگام مشاهده خون در مدفوع، اسهال طولانی مدت یا درد مداوم شکم باید به پزشک مراجعه کرد.

آیا رژیم غذایی در بهبود التهاب روده موثر است؟

بله، حذف فست فود، کاهش چربی و انتخاب غذاهای مناسب نقش مهمی در بهبودی التهاب روده دارند.

آیا امکان نیاز به جراحی در التهاب روده وجود دارد؟

در موارد شدید یا زمانی که درمان دارویی پاسخ ندهد، جراحی ممکن است لازم شود.