عوارض کولونوسکوپی و 4 راه جلوگیری از آن + گروه های پرخطر

روش تخصصی تشخیصی و درمانی کولونوسکوپی امروزه دارای استفاده‌ی بیشتری در حوزه‌های درمانی است و متخصصین و بیماران، بیشتر خود را با این روش درمانی وفق داده‌اند.

عوارض کولونوسکوپی

حال ممکن است که شما نیز به فکر انجام این روش درمانی باشید، اما نمی‌دانید که بعد از انجام این روش؛ با چه عوارض و مشکلاتی درگیر خواهید شد.

در پی انجام هر روش درمانی و تشخیص بیماری، باید از تمامی جوانب آن اطلاعات کامل و دقیقی داشته باشید تا اگر دارای مشکل بخصوصی نظیر حساسیت یا مشکلات ارثی هستید؛ از انجام این روش خودداری کنید.

عوارض احتمالی کولونوسکوپی⛔️	راه های پیشگیری و کاهش عوارض✅
احساس نفخ و درد شکمی	راه رفتن، ماساژ شکم به آرامی
تهوع و سر گیجه	نوشیدن مایعات به مقدار کافی، استراحت کردن
اختلالات روده و حرکت کند آن	مصرف مایعات و رژیم غذایی سبک مانند سوپ و پوره سیب زمینی و …
سوراخ شدن دیواره روده (بسیار نادر)	مراجعه و انجام کولونوسکوپی توسط پزشک متخصص

در این مطلب با ما همراه باشید تا مهمترین اطلاعات و نکات در رابطه با عوارض کولونوسکوپی را برای شما ذکر کنیم.

میزان خطر و ایمنی کلی کولونوسکوپی

بعد از کولونوسکوپی، حدود 15 تا 30 درصد از افراد معاینه شده به دلیل بادکردن روده، درد مختصری در شکم، نفخ یا احساس فشار در شکم دارند. تغییر حرکات روده یا از دست دادن خون کم نیز گاهی اوقات رخ می دهد که از جمله عوارض کولونوسکوپی هستند.

با این حال، به طور کلی، هم کولونوسکوپی و هم برداشتن بافت یا پولیپ کم خطر هستند. عوارض جدی به ندرت رخ می دهد. افراد مسن با بیماری های زمینه ای بیشتر، بیشتر تحت تاثیر قرار می گیرند.

عمده عوارضی که ایجاد می شود، معمولاً مربوط به برداشتن پولیپ است. کمتر از 1 در 100 نفر پس از برداشتن پولیپ خونریزی می کنند. تقریباً همیشه می توان چنین خونریزی را بلافاصله از طریق آندوسکوپی متوقف کرد. خونریزی تاخیری پس از چند روز نیز ممکن است، اما نادر است.

در کمتر از یک نفر از هر 1000 نفر معاینه شده، دیواره روده بزرگ در طول کولونوسکوپی غربالگری سوراخ می شود که در بدترین حالت منجر به عمل می شود. در یک روده سالم، این خیلی به ندرت اتفاق می افتد. اگر قبل از کولونوسکوپی، عمل روی روده یا اندام های مجاور انجام شده باشد، این عارضه در حدود یک نفر از هر 300 نفر رخ می دهد.

به ندرت آرام بخش ها و قرص های خواب آور به طور موقت بر قلب یا تنفس تأثیر می گذارند.

مهم ترین عوارض کولونوسکوپی

انجام کولونوسکوپی با وجود این که جز یکی از بهترین روش های موثر در تشخیص و درمان بیماری های روده و کولون محسوب می شود، اما ممکن است برای برخی افراد عوارضی هم به همراه داشته باشد.

برخی از این عوارض ممکن است خفیف و گذرا باشند و برخی دیگر ممکن است به مدت چند روز نیاز به استراحت یا گذراندن دوران نقاهت داشته باشد. در ادامه مهم ترین عوارض کولونوسکوپی را بررسی می کنیم.

1- درد و نفخ شکم

یکی از شایع ترین نشانه ها و عوارضی که ممکن است همه افراد بعد از کولونوسکوپی تجربه کنند، احساس درد در ناحیه مقعد و شکم و همچنین نفخ شکمی است. این عارضه به دلیل این که یک لوله باریک و انعطاف پذیر وارد مقعد می شود، رخ می دهد. این حالت در همه افراد بعد از چند ساعت و با دراز کشیدن بهبود می یابد و برطرف می شود.

2- خونریزی موقت و کوتاه مدت

در برخی موارد حین انجام کولونوسکوپی لازم است که نمونه برداری انجام شده یا پولیپ برداشته شود. در صورتی که این موارد انجام شود، احتمال خونریزی در ناحیه مقعد به صورت موقت وجود دارد. در صورتی که خونریزی موقت نبود و ادامه داشت، مراجعه به پزشک و انجام پیگیری های لازم ، ضروری است.

3- عفونت

با وجود این که عفونت کردن ناحیه مقعد یا معده بعد از کولونوسکوپی، جز عوارض نادر آن محسوب می شود؛ اما این روش تشخیصی در صورتی که در مکان های غیر استریل و غیر بهداشتی و با استفاده از تجهیزات غیر استریل انجام شود، یکی از عوارضی که رخ می دهد، عفونت است.

در کلینیک دکتر ثقفی فرایند کولونوسکوپی در محیطی کاملا استریل و با استفاده از تجهیزات جدید و استریل شده برای هر بیمار انجام می شود، تا فرد هیچ گونه عارضه ای را تجربه نکند.

4- پارگی یا سوراخ شدن دیواره روده

پاره یا سوراخ شدن دیواره روده حین کولونوسکوپی نیز ممکن است به دلیل وارد کردن فشار زیاد زمان بررسی قسمت های مختلف روده و نا بلد بودن پزشک رخ دهد.

5- اختلال در حرکت روده

یکی دیگر از عارضه هایی که ممکن است برای برخی افراد رخ دهد، کند شدن حرکت روده ها یا بروز اختلال در حرکت است. این عارضه نیز موقت است و با مصرف مایعات و رژیم غذایی مناسب و نرم طی چند ساعت تا چند روز برطرف می شود.

6- بروز مشکلات قلبی و عروقی

بروز مشکلات قلبی و عروقی برای همه افراد با شرایط یکسان و در صورت داشتن سلامت کامل رخ نمی دهد. بلکه این عارضه ممکن است برای افرادی که دارای بیماری های زمینه ای یا مزمن قلبی هستند و این موضوع را به پزشک اطلاع نمی دهند، رخ دهد.

این مشکل معمولا به دلیل مصرف و تزریق داروهای آرام بخش قبل از کولونوسکوپی در افراد مسن رخ دهد و فرد شرایطی مانند افت فشار خون یا تغییر در ضربان قلب را تجربه کند.

عوارض کولونوسکوپی برای زنان باردار

یکی از گروه های پر خطر برای انجام کولونوسکوپی که ممکن است عوارضی را تجربه کنند، زنان باردار هستند. زنان باردار نیز در صورتی که دقت کافی برای انتخاب فوق تخصص کولونوسکوپی نداشته باشند، ممکن است عوارضی را تجربه کنند.

همچنین قابل توجه است که اگر مجبور به انجام این روش درمانی برای زنان باردار هستید، بهتر است آن را با مشورت متخصص و افراد حرفه‌ای انجام دهید.

البته بعضی از افراد بر این موضوع معتقد هستند که خطر اصلی برای زنان باردار را می‌توان پروسه‌ی تصویر برداری با اشعه ایکس دانست. علت دیگر که این روش درمانی برای زنان باردار توصیه نمی‌شود را می‌توان مصرف زیاد داروهای آرام بخش و بی‌هوشی دانست.

برخی عوارض احتمالی کولونوسکوپی برای زنان باردار به این شرح است:

1- انقباضات زودرس

انقباضات زود رس در ناحیه شکم ممکمن است به دلیل تحریک شدن شکمی و تنش هایی که حین کولونوسکوپی به وجود می آید، برای برخی بیماران رخ دهد.

2- آسیب رسیدن به جنین

در برخی موارد نیز ممکن است مصرف داروهای ملین قبل از کولونوسکوپی و همچنین داروهای آرامبخشی که حین انجام تزریق می شود، روی جنین اثر منفی بگذارد. این عارضه در صورت تزریقات زیاد و موارد نادر رخ می دهد.

3- ناراحتی های گوارشی

به طور کلی زنان در دوران بارداری ممکن است نسبت به سایر افراد ناراحتی های گوارشی بیشتری را تجربه کنند. به همین دلیل احتمال بروز ناراحتی های گوارشی مانند کند شدن حرکت روده ها یا یبوست و … برای زنان باردار بیشتر است.

4- خونریزی

در صورتی که نیاز به برداشتن پولیپ یا نمونه برداری باشد، زنان باردار ممکن است با خونریزی در ناحیه مقعد مواجه شوند. به همین دلیل برای جلوگیری از بروز مشکلات بیشتر یا افزایش خونریزی در این دوران باید به پزشک مراجعه کنید.

گروه های پرخطر برای انجام کلونوسکوپی

همانطور که اشاره کردیم این عوارض برای هر فرد متفاوت است و ممکن است برای فردی بسیار جدی باشد و برای دیگری خطر آنچنانی نداشته باشد. در موارد خطر، پزشک از انجام این روش درمانی صرف نظر می‌کند که در بخش زیر به برخی از این موارد پرداخته‌ایم:

• افرادی که سن بسیار بالایی دارند
• زنان باردار
• افرادی که دارای بیماری‌های حساس مانند قلب و ریه هستند
• افرادی که دارای بیمار‌هایی هستند که به روده مرتبط است

روش های جلوگیری از عوارض کولونوسکوپی

به طور کلی بروز عوارض کولونوسکوپی در همه افراد یکسان نیست و حتی برخی از بیماران هیچ گونه شکایتی بعد از این روش تشخیصی ندارند. با این وجود برای جلوگیری از بروز عوارض ذکر شده، انجام مراقبت های پیش از کولونوسکوپی و سایر نکات و اقدامات دیگر تاثیر گذار خواهد بود.

مهم ترین اقدامات و روش های پیشگیری از این عوارض به شرح زیر است:

1- انتخاب و مراجعه به پزشک متخصص و معتبر

اولین و یکی از مهم ترین و اصلی ترین موارد تاثیر گذار در فرایند کولونوسکوپی، انتخاب و مراجعه به پزشک متخصص گوارش است که علاوه بر داشتن تخصص و دانش کافی در این زمینه، مهارت و دقت کافی برای انجام کولونوسکوپی را نیز دارد.

دکتر ثقفی به عنوان بهترین دکتر کولونوسکوپی با داشتن مهارت بالا و دانش تخصصی جزء پزشکان مطرح برای انجام کولونوسکوپی شناخته می شود.

2- مطلع کردن پزشک از بیماری یا مصرف دارو

در صورتی که به بیماری زمینه ای خاصی مبتلا هستید یا داروهای مختلفی مصرف می کنید، قبل از انجام کولونوسکوپی حتما پزشک را در جریان قرار دهید. در برخی موارد نیاز است که مصرف داروها به صورت موقت قطع شده یا حین انجام از داروهای آرامبخش متناسب با وضعیت بیمار استفاده شود.

3- انجام مراقبت های قبل از کولونوسکوپی

قبل از کولونوسکوپی باید روده ها به صورت کامل تخلیه شود تا فرایند بررسی وضعیت روده ها به بهترین نحو انجام شده و فرد هیچ عارضه ای را تجربه نکند.

برای تخلیه روده ها معمولا استفاده از شربت های ملین پیشنهاد می شود. همچنین باید حداقل 6 تا 8 ساعت قبل از انجام ناشتا باشید، به مقدار کافی آب بنوشید تا بدن هیدراته بماند.

4- رعایت مراقبت های بعد از کولونوسکوپی

علاوه بر اهمیت رعایت مراقبت های بعد از کولونوسکوپی، رعایت مراقبت های بعد از آن نیز اهمیت زیادی دارد. رعایت این مراقبت ها نیز در جلوگیری از بروز عوارض کولونوسکوپی تاثیر زیادی دارد. مهم ترین مراقبت ها به شرح زیر است:

• به اندازه کافی استراحت کنید تا تاثیر داروهای آرامبخش به صورت کامل از بدن خارج شود.
• به اندازه کافی مایعات و آب بنوشید تا دفع راحت و سریع تری داشته باشید.
• در چند ساعت اول صرفا مواد غذایی سبک و ملایم مانند سوپ، پوره سیب زمینی و … میل کنید تا حرکت روده ها بهبود یابد.
• برای تخلیه روده ها فشار زیادی به خود وارد نکنید تا با خونریزی در ناحیه مقعد مواجه نشوید.

چرا کولونوسکوپی بهترین روش تشخیص زودهنگام است؟

• تغییرات آشکار در روده را می توان با کولونوسکوپی بهتر از هر روش تشخیص زودهنگام دیگری تشخیص داد.
• سرطان کولورکتال تقریبا با 100 درصد قطعیت تشخیص داده می شود.
• بیماری های سرطان روده بزرگ در کل روده بزرگ در مراحل اولیه زمانی که شانس بهبودی هنوز بسیار خوب است، شناسایی می شوند. بیش از هشت تومور از هر ده تومور کولورکتال کشف شده توسط کولونوسکوپی هنوز در این مرحله اولیه هستند.
• مرگ و میر ناشی از سرطان کولورکتال به نصف کاهش می یابد.
• 80 تا 90 درصد آدنوم ها (پولیپ ها) یافت می شوند که معمولاً می توانند بلافاصله در طول معاینه برداشته شوند. این امر پیش سازهای سرطان روده بزرگ را از بین می برد، زیرا تقریباً تمام تومورهای روده بزرگ از آدنوم ایجاد می شوند.

میزان مؤثر بودن کولونوسکوپی و عدم ایجاد عوارض کولونوسکوپی در هر مورد به موارد زیر بستگی دارد:

• آماده سازی خوب
• مهارت و دقت پزشک
• خطر ابتلا به سرطان کولورکتال در فرد معاینه شده
• وجود آدنوم و اینکه آیا آنها در حال حاضر تغییراتی را به سمت سرطان روده بزرگ نشان می دهند.

جمع بندی

طبق بررسی های انجام شده هر کدام از روش های درمانی و تشخیصی با وجود مزایای ویژه و مهمی دارند، معایب و عوارض مختلفی هم خواهند داشت.

در این مطلب به بررسی کامل عوارض شایع و احتمالی و برخی از عوارض نادر کولونوسکوپی و سایر نکات و مراقبت های مهم قبل و بعد از آن صحبت شد.

با مطالعه این مطلب ضمن آشنا شدن با عوارض، می توانید با روش های جلوگیری و پیشگیری از بروز این عوارض نیز آشنا شده و این روش تشخیصی و درمانی را به صورت صحیح انجام دهید.

سوالات پر تکرار در مورد عوارض کولونوسکوپی

آیا عوارض کولونوسکوپی برای همه ایجاد می شود؟

خیر. در صورتی که به پزشک ماهر و با تجربه مراجعه کنید و مراقبت ها را انجام دهید، عارضه ای را تجربه نخواهید کرد.

 مهم ترین عوارض کولونوسکوپی چیست؟

برخی افراد ممکن است با مشکلاتی نظیر احساس نفخ و درد، خونریزی، عفونت، و در موارد نادر پاره شدن دیواره روده مواجه شوند.

آیا عوارض کولونوسکوپی برای همه افراد یکسان است؟

خیر. عوارض ذکر شده در افراد و بیماران مسن، زنان باردار یا بیماران قلبی و ریوی ممکن است شدیدتر باشد.

آیا کولونوسکوپی دردناک است؟

درد ملایم ممکن است، استراحت پس از آن لازم نیست و عوارض جدی نادر است.

آیا بعد از کولونوسکوپی باید استراحت کنم؟

بله، پس از کولونوسکوپی باید استراحت کرد و فعالیت‌های سنگینی را انجام نداد.

آیا کولونوسکوپی ممکن است عوارض جدی داشته باشد؟

بله، کولونوسکوپی ممکن است عوارض جدی داشته باشد.